Sejm uchwalił reformę transportu. Marszałkowie przejmą koordynację autobusów i pociągów

Sejm uchwalił przełomową reformę transportu

31 lipca 2026 r. Sejm uchwalił ustawę zmianę ustawy o publicznym transporcie zbiorowym. To reforma mająca fundamentalnie zmienić sposób organizacji publicznego transportu zbiorowego w Polsce i wprowadzić minimalny poziom usług transportowych w całym kraju. Wiceminister infrastruktury Stanisław Bukowiec ocenia, że to pierwsza od 16 lat tak kompleksowa reforma publicznego transportu zbiorowego.

Nowa ustawa odpowiada na realny problem: problem wykluczenia transportowego nadal dotyka blisko 30 proc. mieszkańców Polski, to około 10 mln osób, które nadal mają problem, by dotrzeć do pracy, szkoły czy lekarza.

Marszałkowie zostaną integratorami transportu

Najważniejsza zmiana to rola integratorów transportu dla marszałków województw, odpowiadających za koordynację połączeń autobusowych i kolejowych oraz zarządzanie funduszami celowymi. Do tej pory marszałkowie zajmowali się głównie transportem kolejowym. Marszałkowie województw mają koordynować organizację przewozów dotowanych, wcześniej odpowiadali za transport kolejowy, teraz będą musieli go zgrać z przewozami autobusowymi.

Jednocześnie marszałkowie przejmą od wojewodów rolę dysponenta funduszu autobusowego i będą rozdzielać przyznane przez rząd środki. Zmiana ma zapewnić lepszą koordynację całej sieci transportu publicznego w regionach.

Nowe standardy dostępności i częstotliwości

Reforma wprowadza konkretne gwarancje dla pasażerów. Wprowadzone mają być ustawowe standardy dostępności, określające minimalną częstotliwość kursów (4 pary dziennie w dni robocze, 2 pary dziennie w dni wolne) oraz obowiązek cyfrowej publikacji rozkładów jazdy. To oznacza, że nawet małe miejscowości uzyskają pewność minimalnego dostępu do komunikacji.

Główne założenia nowelizacji ustawy to ogólnopolski standard dostępności do komunikacji zbiorowej, minimalna częstotliwość połączeń, integracja przewozów przez marszałków województw, tworzenie i udostępnianie rozkładów jazdy w formie cyfrowej, integracja różnych gałęzi transportu, w tym transportu kolejowego i autobusowego, a także ich powiązanie z transportem lotniczym i wodnym.

Wiejskie gminy mogą liczyć na wsparcie

Zgodnie z założeniami publiczna komunikacja ma zostać zapewniona przynajmniej między miastem wojewódzkim a miastami będącymi siedzibami władz powiatów w danym województwie. Dodatkowo wsparciem będą objęte małe miasta, które będą mogły ubiegać się o środki z Funduszu na linie wykraczające poza ich obszar.

Reforma zmienia również nazwę i przeznaczenie: Fundusz zmieni nazwę na "Fundusz przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu", a wraz z nią zmieni się tytuł ustawy. To symboliczny krok pokazujący zmianę priorytetu systemu.

Obawy małych samorządów i nowe możliwości kontroli

Nie wszystkie zmiany spotykają się z jednoznacznym poparciem. Kontrowersje budzi to, że marszałkowie będą beneficjentami funduszu, mającymi pierwszeństwo przed innymi JST w staraniach o takie dotacje, co stanowi krok w stronę korzystnych zmian dla pasażerów, ale jednocześnie budzi obawy dotyczące finansowania komunikacji przez mniejsze samorządy.

Z drugiej strony, reforma wzmacnia nadzór nad skutecznym wydatkowaniem pieniędzy publicznych. Reforma przewiduje zwiększenie kontroli nad wydatkowaniem środków publicznych dzięki systemom geolokalizacji w pojazdach oraz nowym uprawnieniom Inspekcji Transportu Drogowego, która będzie kontrolować przestrzeganie standardów dostępności.

Nowe prawa dla kontrolerów biletów

Ustawa zawiera także zmiany ochrony pracowników sektora transportu. Projekt zakłada objęcie dodatkową ochroną kontrolerów biletów, przewidzianą dla funkcjonariuszy publicznych, co oznaczać będzie zrównanie ochrony kontrolerów z już istniejącą ochroną prawną kierowców pojazdów transportu publicznego, zmiana związana jest z pojawiającymi się przypadkami aktów agresji ze strony pasażerów, szczególnie w komunikacji miejskiej.

Wdrażanie reformy będzie procesem wymagającym czasu i skoordynowanego wysiłku wszystkich szczebli samorządu. Marszałkowie województw już przygotowują się do przejęcia nowych obowiązków. Dla mieszkańców oznacza to szansę na bardziej przewidywalny i dostępny system transportu publicznego, zarówno w dużych miastach, jak i na obszarach wiejskich, które dotychczas były "białymi plamami" na mapie komunikacyjnej Polski.