Samorządy ruszają z najambitniejszą ofensywą inwestycyjną. Ponad 112 miliardów złotych na rozwój

Tysiące projektów, miliardy złotych

Jednostki samorządu terytorialnego zamierzają przeznaczyć na wydatki majątkowe ponad 112 mld zł, wynika z analiz Krajowej Rady Regionalnych Izb Obrachunkowych. To moment przełomowy dla polskich miast i gmin, które przez lata borykały się z ograniczoną możliwością inwestycyjną. Teraz, po latach frustrujących ograniczeń, samorządy otrzymały szansę na rzeczywistą modernizację.

Planowane w samorządach w 2026 r. inwestycje są skoncentrowane wokół kluczowych obszarów rozwoju miejskiego: transportu publicznego, infrastruktury drogowej, edukacji, kultury, infrastruktury społecznej oraz inwestycji sportowych. To nie pojedyncze projekty, ale całe pakiety działań, które będą widoczne dla mieszkańców przez wiele lat.

Transport i drogi na pierwszym miejscu

Największe miasta Polski ambitnie inwestują w komunikację. W Warszawie nakłady na inwestycje mają wynieść ponad 3,9 mld zł (o ok. 10 proc. więcej niż w 2025 r.), a piętnaście największych miast w Polsce zamierza w 2026 roku przeznaczyć na inwestycje aż 16,2 mld zł.

W Krakowie do najważniejszych inwestycji należą budowa czwartego etapu linii tramwajowej KST, oddanie nowych żłobków w różnych częściach miasta oraz rozwój infrastruktury rowerowej i pieszo-rowerowej. Warszawa angażuje się w wzmacnianie całej sieci transportu publicznego, a inne miasta rozwijają autobusy elektryczne i infrastrukturę rowerową.

Słupsk zakupi 12 autobusów elektrycznych wraz z infrastrukturą ładowania. To pokazuje kierunek, w którym poruszają się polskie samorządy: drażące do bardziej ekologicznych rozwiązań.

Zasilanie cyfrowe i inteligentne miasta

Nowoczesne inwestycje to nie tylko betonowe obiekty. W 2026 roku w Polsce powstanie sieć 12 regionalnych centrów danych, wspierających rozwój usług cyfrowych w administracji publicznej. Samorządy wdrażają rozwiązania typu smart city: zintegrowane systemy monitoringu, inteligentne oświetlenie, platformy danych miejskich, zarządzanie ruchem i zużyciem energii.

Miasta takie jak Poznań, Lublin i Białystok stają się liderami wdrażania inteligentnych systemów zarządzania zasobami miejskimi. To modernizacja, która będzie wspierać lepsze funkcjonowanie całej infrastruktury miejskiej przez dziesięciolecia.

Rekordowe deficyty jako cena za inwestycje

Jednak wizja wzrostu ma swoją cenę. Jednostki samorządu terytorialnego planują w 2026 r. deficyt w wysokości 35,8 mld zł. To niemal dwudziestokrotnie więcej niż w 2025 r., kiedy różnica między dochodami a wydatkami wyniosła 1,8 mld zł.

2026 r. będzie dla samorządów okresem wyjątkowo dużej aktywności inwestycyjnej. Ceną za przyspieszenie realizacji projektów, zwłaszcza tych finansowanych z KPO, będzie jednak przejściowy, gwałtowny wzrost deficytu oraz zadłużenia.

Jednak eksperci podkreślają, że to zjawisko przejściowe. Prognozy na kolejne lata wskazują, że po zakończeniu inwestycyjnego szczytu wydatki mają spaść, a samorządowe budżety stopniowo powrócić do równowagi.

Źródła finansowania: KPO ratunkiem dla miast

Spodziewane inwestycyjne przyspieszenie w miastach w 2026 r. wynika przede wszystkim z większej dostępności zewnętrznych źródeł finansowania. Od minionego roku samorządy mogą sięgać po unijne środki z Krajowego Planu Odbudowy.

Rekordowo wysoki poziom wydatków inwestycyjnych zaplanowanych na 2026 r. nie byłby możliwy bez znacznego udziału w ich finansowaniu środków bezzwrotnych, ogółem około 268,4 mln zł, co stanowi blisko 20 proc. łącznych nakładów na wydatki ogólnomiejskie.

Mniejsze miasta również otrzymały impuls. Jeśli środki zostaną przyznane, dofinansowanie inwestycji w 2026 roku wzrośnie z 24 mln do 53 mln zł, a całkowite wydatki inwestycyjne z 51 mln do 79 mln zł, jak w przypadku Gniezna, które złożyło rekordowy wniosek o dofinansowanie z funduszy szwajcarskich.

Edukacja, drogi, kultura i sport

Poza transportem samorządy inwestują w szkoły, biblioteki, place zabaw i obiekty sportowe. W Poznaniu najwięcej pieniędzy, 2,8 mld zł, wyda na oświatę. Z kolei 1,8 mld zł trafi na transport i łączność.

Inwestycje obejmują zarówno budowę nowych obiektów, jak i modernizację istniejącej infrastruktury. To oznacza, że mieszkańcy mogą spodziewać się lepszych warunków w szkołach, dostępu do nowych placówek kultury i bezpieczniejszych drażliwych.

2026 rok będzie rokiem przełomowym dla polskich samorządów. Mimo przejściowych trudności finansowych, inwestycje będą kształtować облик miast i życie ich mieszkańców przez wiele lat do przodu.