Samorządy przed szansą na miliardy z Funduszu Bezpieczeństwa. Co mogą wybudować, co muszą wiedzieć

Zaraz wyszukam aktualne tematy z Polski, aby wybrać świeży materiał do artykułu.Świetnie! Znalazłem konkretne, aktualne materiały. Widzę tematy dotyczące samorządów i infrastruktury, czyli idealnie pasujące do działu Region. Wyszukam teraz jeszcze bardziej szczegółowe informacje o funduszach na infrastrukturę samorządową.Świetnie! Mam wiele informacji na temat Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności, który ruszył w lipcu 2026 i jest bardzo aktualnym tematem. To idealny temat dla działu Region, bo dotyczy samorządów bezpośrednio. Napiszę artykuł o tym funduszu, jego możliwościach i wyzwaniach dla samorządów.

Bezprecedensowa szansa dla polskich miast i gmin

Samorządy mogą już ubiegać się o finansowanie z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności, z którego dostępne jest nawet 11,2 miliardów złotych. To największy program inwestycyjny dla jednostek samorządu terytorialnego finansowany z Krajowego Planu Odbudowy, który rusza dokładnie w momencie, gdy samorządowcy oceniają program pozytywnie, mimo że nie są to bezzwrotne dotacje.

Bank Gospodarstwa Krajowego uruchomił nabór wniosków do Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności, a już największe miasta, takie jak Warszawa, planują spotkania z przedstawicielami Banku Gospodarstwa Krajowego w celu przybliżenia warunków i zasad pożyczek. Jednak zanim samorządy złożą wnioski, muszą zrozumieć, na co dokładnie mogą wydać pieniądze i jakie są rzeczywiste warunki finansowania.

Schrony, drogi, cyberbezpieczeństwo, woda, energia

Pieniądze można przeznaczyć na szeroki katalog inwestycji związanych z bezpieczeństwem, obejmujący budowę, modernizację i remonty obiektów zbiorowej ochrony, rozwój systemów wykrywania i ostrzegania o zagrożeniach, budowę infrastruktury transportowej wspierającej mobilność wojskową, takie jak drogi, mosty i tunele, a także zakup lub modernizację taboru o podwójnym zastosowaniu.

Finansowane mogą być również projekty z zakresu cyberbezpieczeństwa. Ponad 3 miliardy złotych zostanie przeznaczone na wzmacnianie cyberbezpieczeństwa samorządów, na co można przeznaczyć środki na zabezpieczenie infrastruktury krytycznej przed cyberatakami, rozwój nowoczesnych usług cyfrowych oraz zapewnienie ciągłości działania systemów odpowiedzialnych za dostawy wody, energii czy innych usług komunalnych.

Przykładowo Białystok pozyskał ze zbliżonego programu ponad 56 milionów złotych, dzięki czemu miasto kupiło między innymi magazyny energii, agregaty prądotwórcze, mobilne stacje uzdatniania wody, urządzenia do konfekcjonowania wody, zestawy dronów oraz nowoczesne systemy łączności. To pokazuje, jakie skale projektów są możliwe w ramach tego finansowania.

Pożyczki bez odsetek i szanse na umorzenie

Warunki finansowania należą do najbardziej preferencyjnych spośród obecnie dostępnych instrumentów dla samorządów, a pożyczki są oprocentowane na 0 procent, z okresem spłaty mogącym wynosić nawet 20 lat, program nie wymaga wkładu własnego. To znacznie ułatwia samorządom przejęcie tego rodzaju inwestycji.

Samorządy dostaną pożyczki z oprocentowaniem 0 procent, a część z nich będzie mogła umorzyć nawet 40 procent zobowiązania. To oznacza, że jeśli samorząd zdecyduje się na duży projekt i zostanie wybrany w bardziej korzystnym scenariuszu, może umorzyć znaczną część długu.

Jednak eksperci wskazują na potencjalny problem. Z perspektywy samorządów najbardziej pożądane byłyby bezzwrotne formy finansowania, które pozwoliłyby realizować niezbędne inwestycje bez dodatkowego obciążania budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Dla małych gmin zaciągnięcie nawet preferencyjnej pożyczki może być wyzwaniem finansowym.

Ile pieniędzy dostępne w pierwszym naborze?

W uruchomionym właśnie pierwszym naborze do rozdysponowania jest połowa kwoty, czyli 5,6 miliarda złotych. To oznacza, że wciąż czeka największa część środków pożyczkowych, czyli 11,2 miliarda złotych dla sektora komunalnego, w tym 5,6 miliarda złotych w pierwszym naborze. Kolejne nabory będą rozpisywane w ciągu roku.

Pieniądze można przeznaczyć na szeroki katalog inwestycji związanych z bezpieczeństwem, ale konkurencja będzie znaczna. Samorządy, które złożą wnioski jako pierwsze i będą miały dobrze przygotowane projekty, będą mieć większą szansę na uzyskanie finansowania.

Jak złożyć wniosek? Procedury ograniczone do minimum

Formalności zostały ograniczone do minimum, aby środki mogły być uruchamiane możliwie szybko. Każdy samorząd, który chce ubiegać się o finansowanie, powinien skontaktować się z lokalnym oddziałem Banku Gospodarstwa Krajowego. Wnioski można składać za pośrednictwem regionalnych oddziałów BGK.

Samorządowcy zwracają uwagę, że oprócz inwestycji w infrastrukturę potrzebne są również zasoby ludzkie. Równie ważne są wykwalifikowani pracownicy samorządowi, czyli dobrze opłacani specjaliści zajmujący się bezpieczeństwem i zarządzaniem kryzysowym, na których dziś w lokalnych budżetach brakuje pieniędzy. Fundusz nie finansuje bezpośrednio wynagrodzeń, ale może wspierać infrastrukturę, która pozwoli tym specjalistom efektywnie pracować.

Alternatywa dla samorządów

Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności nie jest jedynym źródłem finansowania inwestycji związanych z bezpieczeństwem, od ponad roku funkcjonuje także Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, którego budżet na lata 2025–2026 wynosi 34 miliardy złotych, a samorządy korzystają z niego bardzo aktywnie. Samorządy mogą skonsultować oba programy i wybrać ten, który najlepiej odpowiada ich potrzebom.

Perspektywa dla regionów

23 miliardy złotych popłyną do samorządów i przedsiębiorców w całej Polsce, część z nich może trafić do każdego regionu. To oznacza, że zarówno duże miasta, jak i mniejsze gminy mają szansę na dostęp do tego finansowania. Schrony, schronienia, drogi o większej nośności, mosty o większej wyporności aby służyły również do celów wojskowych, muszą chroniić się w zakresie cyberataków, ujęcia wody, stacje przesyłowe to główne priorytety funduszu.

Samorządy, które zechcą skorzystać z tej szansy, muszą przygotować się szybko. Pierwszy nabór już się rozpoczął, a warunki spłaty pożyczek pozostaną preferencyjne. Dla miast i gmin, które inwestują w bezpieczeństwo swoich mieszkańców, to może być rozwiązanie, które czekały od lat.