Samorządy czekają na miliardy z Funduszu Bezpieczeństwa. Co mogą wybudować w regionach?
Polska uruchomiła nowy program wsparcia dla jednostek samorządu terytorialnego. Ponad 22 miliardów złotych poczekuje na gminy, powiaty i miasta, które będą chcieć zainwestować w obronę ludności, drogi i infrastrukturę cyfrową. Pierwsze nabory ruszą w połowie roku.
Ogólnopolski program dla wszystkich województw
Polska stała się pierwszym i jak dotąd jedynym państwem członkowskim UE, które wydzieliło z Krajowego Planu Odbudowy pieniądze na wzmocnienie bezpieczeństwa i obronności kraju. Program przewiduje przeznaczenie ponad 22 miliardów złotych na wsparcie dla samorządów, firm technologicznych i podmiotów zajmujących się obroną. To jest historyczne podejście, bo nigdy wcześniej w Polsce nie było takiego skoncentrowanego wsparcia finansowego dla infrastruktury bezpieczeństwa na szczeblu lokalnym.
Jednostki samorządu terytorialnego, czyli gminy, miasta i powiaty, będą mogły liczyć na łączną kwotę około 15 miliardów złotych (część tych środków przeznaczona będzie dla przedsiębiorstw sektora technologicznego). To oznacza realne szanse dla samorządów, które chciałyby modernizować infrastrukturę, ale brakowało im środków finansowych.
Cztery główne kierunki inwestycji dla regionów
Fundusze będą przeznaczane na cztery priorytety: rozwój budynków ochronnych i infrastruktury ochrony ludności (ponad 9,5 miliardów złotych), budowę i modernizację infrastruktury podwójnego zastosowania (około 6,26 miliardów złotych), inwestycje w cyberbezpieczeństwo (około 2,46 miliardów złotych) oraz wspieranie nowoczesnego przemysłu.
Dla każdego powiatu i gminy oznacza to konkretne możliwości. Infrastruktura ochrony ludności to przede wszystkim schrony, miejsca schronienia, studnie i ujęcia wody, a także systemy telekomunikacyjne związane z zarządzaniem kryzysowym. To są inwestycje, które wydawały się do niedawna poza zasięgiem budżetów samorządowych.
Infrastruktura podwójnego zastosowania, to natomiast budowa, modernizacja dróg, mostów, tuneli i infrastruktury kolejowej. Dla wielu samorządów to szansa na przyspieszenie realizacji projektów drogowych lub kolejowych, które czekały na finansowanie.
Bez odsetek, z możliwością umorzenia pożyczek
Pożyczki dla jednostek samorządu terytorialnego będą nieoprocentowane i rozłożone na wiele lat, a przewidziana jest też możliwość częściowego umorzenia pożyczek. To warunki znacznie korzystniejsze niż zwykłe kredyty komercyjne. Dla budżetów samorządowych oznacza to zmniejszenie ciężaru finansowego projektów infrastrukturalnych.
Wiele gmin i powiatów, które walczą z ograniczonymi dochodami własnymi i uzależnieniem od dotacji rządowych, będzie mogło w ten sposób realizować projekty wieloletnie, rozkładając spłatę na kilkadziesiąt lat.
Starty naboru w połowie 2026 roku
Pierwsze nabory ruszą w połowie 2026 roku, a inwestycje będą mogły być realizowane do lat 30. Przyjęcie strategii inwestycyjnej Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności, określającej priorytety i zasady podziału środków w przyszłych naborach, planowane jest na przełomie pierwszego i drugiego kwartału 2026 roku.
To oznacza, że samorządy mają kilka miesięcy na przygotowanie projektów. Dla wojewodów, prezydentów miast i wójtów gmin to czas na przeanalizowanie lokalnych potrzeb infrastrukturalnych i opracowanie wniosków aplikacyjnych.
Szansa dla słabszych finansowo samorządów
Gospodarczo słabsze gminy, szczególnie w Polsce Wschodniej i na terenach poprzemysłowych, mogą skorzystać na tym programie najbardziej. Dostęp do miliardów złotych, rozłożony na kilkadziesiąt lat spłaty, to dla nich szansa na unowocześnienie infrastruktury, która przez lata była zaniedbywana z powodu braku środków.
Program wpisuje się w szerszą strategię rządu, która pokazuje, że bezpieczeństwo i infrastruktura stały się priorytetami po zmianach geopolitycznych w Europie. Dla samorządów to znaczy jedno: inwestycje, którymi się wcześniej nie zajmowały, teraz mogą realizować dzięki wsparciu państwa.



