Rynek pracy coraz trudniejszy dla młodych. Bezrobocie wśród nastolatków sięga 12,5 procent

Młodzi bez pracy. Stopa bezrobocia wśród nastolatków prawie siedmiokrotnie wyższa

Polska gospodarka stoi w obliczu poważnego wyzwania na rynku pracy. W I kwartale 2026 roku w wieku 15-89 lat aktywnych zawodowo było 17 817 tys. osób, z czego pracujących, 17 237 tys., a bezrobotnych 580 tys. To jednak nie oddaje pełnego obrazu sytuacji, bo generalnie liczby na rynku pracy pogarszają się. Szczególnie niepokojące są dane dotyczące najstarszych nastolatków i najmłodszych dorosłych.

Stopa bezrobocia w grupie 15-24 lata wyniosła aż 12,5 procent, co stanowi dramatyczne obciążenie dla tej grupy wiekowej. W stosunku do ogólnego bezrobocia w gospodarce, to wartość siedmiokrotnie wyższa niż wynosi średnia krajowa dla wszystkich pracowników. W I kwartale 2026 roku liczba pracujących spadła o 109 tys. osób w porównaniu z końcem 2025 roku, a trend ten trwa nieprzerwanie od północy roku.

Niedopasowanie kwalifikacji, wiele wakatów, mało pracujących

Rynek pracy oferuje obecnie ponad 30 tysięcy wakatów (dane z lutego 2026 roku), jednak wyraźnie widoczne jest niedopasowanie kwalifikacji kandydatów do oczekiwań pracodawców. Nawet przy otwartych ofertach wiele osób ma trudności ze znalezieniem odpowiedniego zatrudnienia. To klasyczna sytuacja, w której problem nie polega na braku miejsc pracy, lecz na braku ludzi o odpowiednich kwalifikacjach do obsadzenia dostępnych stanowisk.

Dla młodych ludzi wchodzących na rynek pracy sytuacja jest szczególnie trudna. Pracodawcy często wymagają doświadczenia zawodowego, które naturalnie brakuje osobom bez wcześniejszej historii zatrudnienia. Dodatkowo, ekonomiści zwracają szczególną uwagę na sytuację w budownictwie, przemyśle przetwórczym oraz sektorze usług, które w najbliższych miesiącach będą wyznaczać kierunek dla całego rynku pracy. Tymczasem to przecież sektory, w których najczęściej mogliby zacząć pracę ludzie bez doświadczenia.

Edukacja ochroną przed bezrobociem

Dane GUS wskazują jedną wyraźną ścieżkę ochrony przed bezrobociem dla młodych ludzi: edukacja. Osoby z wykształceniem wyższym mają prawie 7 razy niższą stopę bezrobocia niż osoby z wykształceniem podstawowym lub gimnazjalnym. To dlatego dla rodziców i samych uczniów najlepszą strategią jest zachęcanie do zdobywania wyższego wykształcenia.

Jednak samo wejście na uczelnię nie rozwiąże problemu. Przemysł i budownictwo mają problemy z obsadzeniem stanowisk. To nie jest nowa obserwacja, ale w 2025 i 2026 roku nabiera nowego wymiaru. Oznacza to, że nawet absolwenci kierunków praktycznych mogą mieć problemy z znalezieniem konkretnego stanowiska pracy, jeśli nie będą mieli wsparcia pracodawców oferujących staże i praktyki studenckie.

Sygnał dla przedsiębiorców: inwestycja w młodych opłacalna

Dla przedsiębiorców rosnące bezrobocie wśród młodych stanowi jednocześnie okazję. Tegoroczny wzrost liczby zarejestrowanych bezrobotnych jest najpoważniejszym sygnałem ostrzegawczym od czasu pandemicznych turbulencji sprzed pięciu lat. Firmy oferujące staże, praktyki zawodowe i stanowiska dla absolwentów mogą liczyć na dobrze zmotywowanych kandydatów, którzy intensywnie szukają szansy na wejście do zawodu.

Jednocześnie rządowe programy wspierające zatrudnianie młodych ludzi stają się coraz ważniejsze. Jeśli poprawa gospodarcza przyspieszy, stopa bezrobocia może nadal lekko spadać w okresie letnim. Jeżeli jednak przedsiębiorcy utrzymają ostrożność inwestycyjną, rynek pracy może wejść w drugą połowę roku z wyraźnie słabszą dynamiką zatrudnienia.

Co dalej? Cztery scenariusze

Najbliższe miesiące będą kluczowe. Jeśli inwestycje publiczne z unijnych funduszy napędzą wzrost gospodarczy, rynek pracy powinien się ożywić. Wówczas młodym będzie łatwiej znaleźć pierwszą pracę. Jeśli jednak gospodarka zwolni, bezrobocie wśród nastolatków może dotknąć jeszcze większą liczbę osób.

Dla rodziców rad jest kilka: wspierać edukację dzieci, zachęcać do specjalizacji zawodowych odpowiadających zapotrzebowaniu rynku i uświadamiać, że pierwszy krok na rynek pracy będzie trudny. Dla przedsiębiorców zaś: młode osoby bez doświadczenia mogą być szansą na obsadzenie braków kadrowych, jeśli firma zainwestuje w ich szkolenie.