Polska gospodarka rośnie, ale firmy się wstrzymują. Eksperci ostrzegają o niebezpieczeństwie

Polska gospodarka wysyła sprzeczne sygnały. Z jednej strony PKB w II kwartale 2026 roku wzrósł o 3,8 proc. rok do roku, a konserwujemy solidny wzrost gospodarczy na tle Unii Europejskiej, niższą inflację, spadek stóp procentowych i stabilizację rynku pracy. Z drugiej zaś polskie firmy traktują te pozytywne wiadomości z nieufnością i wciąż czekają na lepsze czasy, zamiast inwestować w rozwój. Ten paradoks staje się jednym z największych zagrożeń dla polskiej gospodarki w następnych latach.

Inwestycje zamiast się zwiększać, maleją

Dane pokazują niespójną sytuację. Głównym motorem przyspieszenia PKB w II kwartale 2026 były inwestycje, wspierane m.in. środkami z Krajowego Planu Odbudowy i Unijnej perspektywy 2021-2027, a także programem SAFE. Jednak to wzrost napędzany przede wszystkim publicznym finansowaniem, a nie ambicją polskich przedsiębiorstw.

Sytuacja prywatnego sektora wygląda markantnie gorzej. Z analiz Banku Pekao wynika, że polskie firmy mają pieniądze, ale coraz rzadziej przeznaczają je na inwestycje, finansując w ciągu ostatnich 4 lat o 14 proc. mniej inwestycji z zysku niż 10 lat temu. Jak to możliwe? Prywatne polskie firmy przeznaczają obecnie na inwestycje około 46 proc. nadwyżki finansowej, podczas gdy firmy zagraniczne utrzymują poziom 54 proc., a państwowe aż 113 proc., co pokazuje, że kapitał prywatny w Polsce jest dziś znacznie bardziej zachowawczy niż konkurenci.

Małe i średnie firmy hamują wzrost

Najbardziej niepokojący jest obraz sektora małych i średnich przedsiębiorstw, to one napędzają gospodarkę, a jednocześnie to właśnie one hamują inwestycje najmocniej. To problem systemowy, bo gdy chodzi o napędzanie wzrostu gospodarczego, MŚP to trzecia kolumna gospodarcze, po sektorze publicznym i dużych korporacjach. Ich wstrzymanie się od inwestycji oznacza utraconą szansę na przyspieszenie innowacyjności i modernizacji.

Eksperci nie mają wątpliwości, że zjawisko to ma poważne konsekwencje. Spowolnienie inwestycji firm to zjawisko bardzo negatywne, które będzie miały konsekwencje dla nas wszystkich, bo od kondycji firm zależy liczba miejsc pracy, wysokość wynagrodzeń i poziom życia, a bez inwestycji ta kondycja istotnie się w kolejnych latach pogorszy.

Polska traci ekonomiczną przewagę

Polska gospodarka przez lata rozwijała się głównie dzięki przewadze kosztowej, dostępności pracowników oraz napływowi środków unijnych, ale ten model stopniowo się wyczerpuje, co pokazują m.in. ostatnie zwolnienia w krakowskich centrach usług wspólnych, ponieważ relatywnie proste procesy realizowane w takich miejscach mogą być dziś z powodzeniem obsługiwane przez bardziej efektywne kosztowo centra, a w jeszcze większym stopniu przez rozwiązania oparte na AI.

Polska stoi w zawiasie dwóch światów. Światowa gospodarka wchodzi w okres głębokiej transformacji technologicznej napędzanej przez sztuczną inteligencję, robotyzację i automatyzację, a my wciąż handlujemy tanimi pracownikami. To może się szybko nie opłacać.

Rynek pracy: iluzja dobrobytu?

Na powierzchni sytuacja na rynku pracy wygląda obiecująco. Stopa bezrobocia w czerwcu spadła do 5,8 proc. z 5,9 proc. miesiąc wcześniej. To dobre wiadomości dla szukających pracy. Jednak sytuacja młodych dorosłych jest szczególnie trudna, wskaźnik bezrobocia w grupie do 30. roku życia osiągnął już 15,7 proc., wzrastając o 4,1 punktu procentowego w ciągu roku.

W sierpniu 2026 r. nastroje konsumenckie Polaków wyraźnie spadły, a bieżący wskaźnik ufności konsumenckiej obniżył się o 1,1 punktu głównie ze względu na niechęć do ważnych zakupów i rosnące obawy o przyszłą sytuację gospodarczą kraju. Ludzie mają pracę, ale coraz mniej chcą wydawać pieniądze.

Inflacja grozi w usługach, czeka na nas recesja?

Inflacja czasowo osłabła. W sierpniu 2026 roku inflacja w Polsce osiągnęła poziom 2,1 procent w skali roku, pozostając blisko celu inflacyjnego Narodowego Banku Polskiego. Ale to nie cały obraz. W sierpniu zauważalne stały się różnice w dynamice cen między towarami a usługami, ceny usług zwiększyły się średnio o 2,9 proc. w porównaniu do ubiegłego roku, co stanowi poważne obciążenie dla gospodarstw domowych.

Co dalej? Bez zmian grozi zahamowanie

Obecna sytuacja jest nie do utrzymania w dłuższym terminie. Polska ma pieniądze, ma ludzi do pracy, a co ważne, ma dostęp do funduszy unijnych z Krajowego Planu Odbudowy. Jednak jeśli polskie firmy będą trzymać gotówkę zamiast inwestować w nowe technologie i produkty, gospodarka będzie się powoli kurczyć w wariancie realnym.

Pomimo wysokiej zmienności globalnej koniunktury, część polskich firm planuje w najbliższych latach szeroko zakrojone inwestycje, z przeprowadzonego badania ABB wynika, że 35 proc. przedsiębiorstw chce zwiększyć nakłady inwestycyjne w latach 2026-2027, a 33 proc. deklaruje ich utrzymanie na obecnym poziomie. To jednak mniej niż powinno być, biorąc pod uwagę potencjał finansowy i makroekonomiczne możliwości.

Polska gospodarka ma szansę na przejście do modelu rozwoju opartego na innowacjach i zaawansowanych technologiach. Ale ten moment jest krótki. Jeśli teraz będziemy czekać, znowu będziemy wyprzedzeni przez bardziej ryzykownych konkurentów. A to będzie już jednak drogo kosztować.